देउखुरी, ५ असोज । ‘जेन जी’ को आन्दोलनका क्रममा लुम्बिनी प्रदेशमा १ सय ३२ सरकारी कार्यालयमा तोडफोड, आगजनी र लुटपाट भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ ।
आन्दोलनका क्रममा ६७ निजी सम्पत्तिमा तोडफोड, ५२ राजनीतिक दलका पार्टी कार्यालय र १४ वटा प्रहरी कार्यालयमा आगजनी र तोडफोड भएको लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी कार्यालयले जानकारी दिएको छ । लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायव महानिरीक्षक राजेन्द्रप्रसाद भट्टले कति मूल्य बराबरको क्षति भएको हो भन्ने विवरण आउन बाँकी रहेको बताउनुभयो । ‘जिल्ला–जिल्लामा क्षतिको विवरण आउने क्रम जारी छ । कतिपय व्यक्ति र संस्थाका प्रतिनिधि सम्पर्कमा नआएकाले कुल कति रकम बराबरको क्षति भयो भन्ने यकिन हुन सकेको छैन’– भट्टले भन्नुभयो । उहाँका अनुसार आन्दोलनकै बेला बाँकेको बाल सुधार गृहमा पाँच जनाको मृत्यु भएको छ ।
विभिन्न कारागारबाट भागेका एक हजार दुई सय ७० कैदीबन्दीमध्ये चार सय ६० जना फर्किएका छन् । त्यस्तै दुई सय ९९ जना भागेका थुनुवामध्ये ८६ जना पक्राउ परेका छन् । अझै विभिन्न कार्यालयहरूको मुचुल्का उठाउने कार्य जारी रहेको छ । तत्कालीन सरकारले सामाजिक सञ्जाल सञ्चालनमा लगाएको रोक र भ्रष्टाचारविरुद्ध ‘जेन जी’ युवाले भदौ २३ र २४ गते देशव्यापी आन्दोलन गरेका थिए । आन्दोलनका क्रममा लुम्बिनी प्रदेशअन्तर्गत सबैभन्दा बढी दाङ जिल्लामा क्षति भएको छ । जसमा ७० वटा संरचनामा तोडफोड र आगजनी गरिएको छ ।
त्यसपछि रुपन्देहीमा ५९, पश्चिम नवलपरासीमा ४७, बाँकेमा ३२, कपिलवस्तुमा १८, अर्घाखाँचीमा १३, बर्दियामा चार र गुल्मीमा तीन संरचनामा क्षति पुगेको छ । आन्दोलनका क्रममा प्रदेशका तराईका चार जिल्लाका १४ वटा प्रहरी कार्यालयमा तोडफोड र आगजनी भएको छ । जसमा सबैभन्दा धेरै रुपन्देहीमा सातवटा, दाङमा तीनवटा, बाँकेमा दुई र पश्चिम नवलपरासीमा दुईवटा कार्यालय जलेर क्षति पुगेको हो । पाल्पा, गुल्मी, रोल्पा, रुकुमपूर्व र प्युठानमा आन्दोलनको असर नगन्य देखिएको छ । प्रदेश प्रहरी कार्यालय, लुम्बिनीले संकलन गरेको क्षतिको विवरणमा माओवादी बाहुल्य रोल्पा र रुकुमपूर्वसहितका पाँच जिल्लामा पार्टी कार्यालय बाहेक अन्यत्र क्षति नभएको उल्लेख गरिएको छ ।
आगजनी हुने सरकारी कार्यालयहरूमा स्थानीय तहका प्रशासनिक भवन, वडा कार्यालय, अदालत, मालपोत, यातायात व्यवस्था कार्यालय, आन्तरिक राजस्व कार्यालय र इलाका प्रशासन कार्यालय रहेका छन् । निजीतर्फ राजनीतिक दलका नेता, जनप्रतिनिधि तथा नेतासँग निकट व्यवसायीका घर र व्यवसाय निसानामा परेका छन् । लुम्बिनीमा कांग्रेस नेता तथा पूर्वगृहमन्त्री बालकृष्ण खाँण र उहाँका भाइ रामकृष्ण खाँणको रुपन्देहीको तिलोत्तमा स्थित घर, कांग्रेस लुम्बिनी प्रदेशका महामन्त्री विक्रम खनालको घर, बर्दघाट नगरपालिकाका प्रमुख शम्भुलाल श्रेष्ठ, उपप्रमुख रुद्रप्रसाद उपाध्याय र निवर्तमान नगर प्रमुख धिरज शर्मा बस्यालको घर, विनोद चौधरीको सचिवालय, लुम्बिनी प्रदेश सांसद विश्वप्रेम पाठकको घरमा आगजनी भएर पूर्ण रूपमा जलेर नष्ट भएको छ ।
यसैगरी प्रदेशकै मन्त्री देवकरण कलवार, पूर्वमन्त्री हृदयेश त्रिपाठीको घर, दाङका कांग्रेस नेता एवं पूर्वमन्त्री राजु खनाल, कोहलपुरका मेयर पूर्णप्रसाद आचार्य, घोराही उपमहानगरपालिकाकी उपप्रमुख हुमा डिसी र पाल्हीनन्दनकी उपप्रमुख पातुल खातुन अन्सारीको घर पनि क्षतिग्रस्त छ । यस्तै नेकपा एमाले महासचिव शंकर पोखेलको दाङको तुलसीपुरस्थित घर, कांग्रेस नेता एवं पूर्वमुख्यमन्त्री डिल्लीबहादुर चौधरी, कांग्रेस सांसद दीपक गिरी, रुपन्देहीमा प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री लिला गिरी, मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यको अर्घाखाँचीस्थित घर, एमाले नेतृ तथा गायिका कोमल वलीको दाङस्थित घर र होटल, घोराही उपमहानगरपालिकाका प्रमुख नरुलाल चौधरी र उपप्रमुख हुमाकुमारी डिसीको घरमा पनि पूर्ण रूपमा क्षति भएको छ ।
त्यस्तै एमालेका नेता तथा सांसद बासुदेव घिमिरेको तिलोत्तमास्थित होटल टुपिल र निजी घर, तिलोत्तमाका मेयर रामकृष्ण खाँणको निजी घर, एमाले नेता फर्सुराम गिरीको घरमा आगजनी भई सबै नष्ट भएको छ । यस्तै एमाले नेता गोपाल रानाको बुटवलस्थित ड्रिम इन्टरनेशनल होटल, मणिग्रामस्थित ड्रिमल्याण्ड रिसोर्ट र क्यासिनोमा समेत आगजनी भई नष्ट भएको छ । यस्तै प्रदेश सांसद तथा पूर्वमन्त्री भोजप्रसाद श्रेष्ठको बुटवलस्थित निजी निवास र गाडी, सैनामैनाका पूर्वमेयर चित्रबहादुर कार्की, देवदहका मेयर ध्रुव खरेल, सिद्धार्थनगरका मेयर इस्त्याक अहमद खाँ, उपमेयर उमा अधिकारीको घरमा पनि आगजनी भएको छ । यसैगरी सैनामैना नगरपालिकाका मेयर फणिन्द्र शर्मा, उपमेयर बिना राना, लुम्बिनी प्रदेशका मन्त्री भूमिश्वर ढकाल, राप्रपा रुपन्देहीका अध्यक्ष सागरप्रताप राणा, संघीय सांसद सर्वेन्द्रनाथ शुक्ला, प्रदेश सांसद सन्तोष पाण्डेयको घरमा समेत आगजनी र तोडफोड भएको छ ।
त्यस्तै कपिलवस्तुमा माओवादी नेता चक्रपाणि खनाल, कांग्रेस नेता दीपकुमार उपाध्याय र राष्ट्रियसभा उपाध्यक्ष विमला घिमिरेको घरमा तोडफोड र आगजनी भएको छ ।
‘जेन जी’ आन्दोलनमा लुम्बिनी प्रदेशका सयौँ सरकारी–निजी संरचना क्षतिग्रस्त
देउखुरी ।
भदौ २३ र २४ गते भ्रष्टाचारविरुद्ध र तत्कालीन सरकारले सामाजिक सञ्जालमा लगाएको रोकको विरोधमा ‘जेन जी’ युवाहरूले देशव्यापी आन्दोलन गरे। उक्त आन्दोलनका क्रममा लुम्बिनी प्रदेशमा व्यापक क्षति पुगेको प्रदेश प्रहरीले जनाएको छ।
प्रहरी नायव महानिरीक्षक राजेन्द्रप्रसाद भट्टका अनुसार प्रदेशभर १ सय ३२ सरकारी कार्यालय, ५२ राजनीतिक दलका कार्यालय, १४ प्रहरी कार्यालय र ६७ निजी सम्पत्तिमा तोडफोड, आगजनी र लुटपाट भएको छ। क्षतिको यकिन मूल्याङ्कन अझै नभएको र जिल्लाबाट विवरण संकलन जारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
आन्दोलनकै क्रममा बाँकेको बाल सुधार गृहमा पाँच जनाको मृत्यु भएको छ। विभिन्न कारागारबाट भागेका १ हजार २ सय ७० कैदीबन्दीमध्ये ४६० जना फर्किसकेका छन् भने २९९ जना भागेका थुनुवामध्ये ८६ जना पक्राउ परेका छन्।
प्रदेशका सबै जिल्लामध्ये दाङमा सबैभन्दा बढी ७० संरचनामा क्षति पुगेको छ। त्यसपछि रुपन्देहीमा ५९, पश्चिम नवलपरासीमा ४७, बाँकेमा ३२, कपिलवस्तुमा १८, अर्घाखाँचीमा १३, बर्दियामा चार र गुल्मीमा तीन संरचना क्षतिग्रस्त भएका छन्। पाल्पा, गुल्मी, रोल्पा, रुकुमपूर्व र प्युठानमा असर नगन्य देखिएको छ।
प्रदेशका तराईका चार जिल्लाका १४ प्रहरी कार्यालयमा समेत आगजनी र तोडफोड भएको छ। यसमा रुपन्देहीका सात, दाङका तीन, बाँके र पश्चिम नवलपरासीका दुई–दुई प्रहरी कार्यालयमा क्षति पुगेको हो।
आगजनी भएका सरकारी कार्यालयमा स्थानीय तहका प्रशासनिक भवन, वडा कार्यालय, अदालत, मालपोत, यातायात व्यवस्था, आन्तरिक राजस्व तथा इलाका प्रशासन कार्यालय रहेका छन्। निजी तर्फमा राजनीतिक दलका नेता, जनप्रतिनिधि तथा नेतासँग निकट व्यवसायीका घर र व्यवसाय निसानामा परेका छन्।
रुपन्देही, दाङ, बाँके, कपिलवस्तु लगायतका जिल्लामा कांग्रेस, एमाले, माओवादीका पूर्वमन्त्री, सांसद, प्रमुख/उपप्रमुख, मेयर/उपमेयर तथा मन्त्रीहरूका घर र होटलहरूमा आगजनी र तोडफोड भएको विवरणमा उल्लेख छ। पूर्वगृहमन्त्री बालकृष्ण खाँण, पूर्वमुख्यमन्त्री डिल्लीबहादुर चौधरी, मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्य, पूर्वमन्त्री हृदयेश त्रिपाठी, कांग्रेस नेता राजु खनाल, एमाले महासचिव शंकर पोखेल, गायिका कोमल वली, मेयर–उपमेयर, सांसद र मन्त्रीहरूको घर तथा होटल जलेर वा क्षतिग्रस्त भएको छ। क्यासिनो, रिसोर्ट, सचिवालय, गाडीलगायत सम्पत्तिहरूमा पनि क्षति पुगेको छ।
प्रदेश प्रहरीको संकलनअनुसार रोल्पा र रुकुमपूर्वसहितका केही जिल्लामा पार्टी कार्यालयबाहेक अन्यत्र क्षति नभएको देखिन्छ। विभिन्न कार्यालयहरूको मुचुल्का संकलन कार्य जारी रहेको र कुल क्षतिको मूल्याङ्कन पछि मात्र सार्वजनिक गर्ने तयारी भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।
यो संक्षिप्त विवरणले ‘जेन जी’ आन्दोलनका क्रममा लुम्बिनी प्रदेशमा सरकारी र निजी सम्पत्तिमा व्यापक क्षति पुगेको, कैदीबन्दी भागेको, मृत्यु तथा गिरफ्तारी भएकोजस्ता सबै मुख्य पक्ष समेटेको छ।
